Εκκολπώματα γυναικείας ουρήθρας

 

Ως ουρηθρικό εκκόλπωμα περιγράφεται μια περιουρηθρική κυστική δομή πλησίον της ουρήθρας. Με άλλα λόγια, το ουρηθρικό εκκόλπωμα αποτελεί μια επιθηλιοποιημένη κοιλότητα που επικοινωνεί με τον ουρηθρικό αυλό. Το μέγεθος της κοιλότητας αυτής ποικίλει, από λίγα χιλιοστά μέχρι μερικά εκατοστά. Με την πάροδο του χρόνου το μέγεθος μπορεί να μεταβάλλεται, λόγω φλεγμονής, παροδικής απόφραξης του αυλού επικοινωνίας του εκκολπώματος και επακόλουθης παροχέτευσης στον αυλό της ουρήθρας. Η πλειοψηφία των ασθενών κυμαίνεται μεταξύ της 3ης και 7ης δεκαετίας της ζωής τους, ενώ συναντάται σε ποσοστό 1-6% των ενήλικων γυναικών.

Ανατομία γυναικείας ουρήθρας:

H γυναικεία ουρήθρα έχει μήκος 3-4 εκατοστά, και βρίσκεται κάτω από την ηβική σύμφυση και μπροστά από τον κόλπο. Επί τα εκτός του βλεννογόνου της ουρήθρας υπάρχει ο υποβλεννογόνιος χιτώνας που αποτελείται από χαλαρό συνδετικό ιστό και φέρει πλούσιο φλεβικό δίκτυο και περιουρηθρικούς αδένες. Οι μεγαλύτεροι περιουρηθρικοί αδένες είναι οι αδένες του Skene, που εκβάλλουν με κοινό εκφορητικό πόρο κοντά στο έξω ουρηθρικό στόμιο. Εξωτερικά του υποβλεννογονίου χιτώνα υπάρχουν επιμήκεις λείες μυϊκές ίνες που συνδέονται με τις αντίστοιχες της ουροδόχου κύστης και εξωτερικά της στιβάδας αυτής υπάρχει η αντίστοιχη κυκλοτερής μυική στιβάδα. Το μέσο τριτημόριο της ουρήθρας περιβάλλεται από τον γραμμωτό (εκκούσιο) σφιγκτήρα ο όποιος είναι υπεύθυνος για την εκγράτεια.

Αίτια δημιουργίας των εκκολπωμάτων της γυναικείας ουρήθρας:

Η ακριβής προέλευση των γυναικείων ουρηθρικών εκκολπωμάτων δεν έχει αποδειχθεί. Για πόλλες δεκαετίες υπήρχαν διαφορετικές απόψεις με κύριο ερώτημα το εάν τα εκκολπώματα της γυναικείας ουρήθρας είναι συγγενή ή επίκτητα. Σήμερα, οι περισσότερες μελέτες συγκλείνουν στο οτι η πλειοψηφία των γυναικείων ουρηθρικών εκκολπωμάτων είναι επίκτητα. Πολλές θεωρίες έχουν διατυπωθεί σχετικά, με τις κυριότερες να επικεντρώνονται στις:

  • Χρόνιες υποτροπιάζουσες φλεγμονές των περιουρηθρικών αδένων (Skene), που οδηγούν σε απόφραξη, υποουρηθρική αποστηματοποίηση και επακόλουθη ρήξη μέσα στον ουρηθρικό αυλό.
  • Ιατρογενείς κακώσεις
  • Τραυματικές κακώσεις
  • Φυσιολογικός τοκετός

Συμπτώματα εκκολπωμάτων της ουρήθρας:

Το εκκόλπωμα της γυναικείας ουρήθρας μπορεί να παρουσιάσει ευρύ φάσμα κλινικής συμπτωματολογίας, ωστόσο σε ποσοστό 20% μπορεί να διαδράμει ασυμπτωματικά. Στην τελευταία περίπτωση η διάγνωση τίθεται κατόπιν κλινικής εξέτασης ή απεικόνισης. Τα συνηθέστερα συμπτώματα είναι:

  • Δυσουρία (δυσκολία και πόνο κατά την ούρηση)
  • Ουρηθρικός πόνος
  • Δυσπαρεύνια (άλγος κατά την σεξουαλική επαφή)
  • Ακούσια στάγδην αποβολή ούρων μετά την ούρηση
  • Ερεθιστικά συμπτώματα του κατώτερου ουροποιητικού (συχνοουρία, επιτακτικότητα)
  • Φλεγμονές του ουροποιητικού / υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις
  • Ουρηθρικό ή κολπικό έκκριμα (που μπορεί να είναι δύσοσμο)
  • Παρουσία ψηλαφητής κολπικής προπέτειας
  • Αιματουρία
  • Αποφρακτικού τύπου συμπτώματα του κατώτερου ουροποιητικού / επίσχεση ουρων
  • Ακράτεια (επιτακτική τύπου ή ακράτεια προσπαθείας)

Διαγνωστική προσέγγιση

Τα περισσότερα εκκολπώματα εντοπίζονται στην κοιλιακή (κάτω) επιφάνεια της ουρήθρας κατά τη μέση προς άπω μοίρα αυτής, που αντιστοιχεί στην περιοχή του πρόσθιου κολπικού τοιχώματος (1-3 εκατοστά από την εισόδο του κόλπου). Κάθε ψηλαφητή σκληρία του πρόσθιου κολπικού τοιχώματος, απαιτείται περαιτέρω διερεύνησης προς αποκλεισμό εκκολπώματος. Κατά τη φυσική εξέταση ελέγχεται η παρουσία πυώδους ή ουρηθρικού εκκρίματος από το εκκόλπωμα, όπως επίσης ελέγχεται ο κόλπος για τυχών ατροφία και ανελαστικότητας του βλεννογόνου. Παράλληλα ελέγχεται τυχόν ύπαρξη κολπικής πρόπτωσης ενώ γίνεται και έλεγχος για πιθανή ακράτεια προσπαθείας (stresstest). Ο εργαστηριακός και απεικονιστικός έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει:

  • Ανάλυση ούρων (γενική/καλλιέργεια ούρων)
  • Κυστεουρηθροσκόπηση
  • Ουροδυναμική μελέτη (επί ακράτειας ή ενδείξεων)
  • Ουρηθρογραφία θετικής πίεσης με καθέτηρα διπλού μπαλονιού (PPU)
  • Κυστεοουρηθρογραφία κατά την ούρηση (VCUG)
  • Διακολπικό υπερηχογράφημα
  • MRI

Θεραπευτική αντιμετώπιση των γυναικείων ουρηθρικών εκκολπωμάτων

Η αντιμετώπιση των εκκολπωμάτων γυναικείας ουρήθρας είναι χειρουργική. Η όλη επέμβαση γίνεται διαμέσου του κόλπου με σκοπό την αφαίρεση όλης της κύστης προσεκτικά, κατόπιν παρασκευής αυτής μέχρι το σημείο επικοινωνίας με τον ουρηθρικό αυλό. Σημαντικό είναι να διατηρηθούν οι γειτονικοί ιστοί και κυρίως ο σφιγκτηριακός μηχανισμός. Η επέμβαση δεν διαρκεί πολύ, ό χρόνος νοσηλείας είναι ελάχιστος και η επούλωση του κολπικού χειρουργικού τραύματος είναι σύντομος.