Ακράτεια ούρων

 

Τι είναι η ακράτεια;

Με τον όρο ακράτεια εννοούμε την ακούσια και συνήθως ξαφνική απώλεια ούρων. Η ακράτεια είναι μία παθολογική κατάσταση, με έντονες ωστόσω κοινωνικές προεκτάσεις. Η ακράτεια έχει αντίκτυπο στη συναισθηματική, κοινωνική και ψυχολογική ζωή των ανθρώπων, στερώντας τους πολλές φορές καθημερινές απολαύσεις. Αρκετοί δε, λόγω της έντασης του προβλήματος, οδηγούνται σταδιακά στον κοινωνικό αποκλεισμό, με συμπτώματα κατάθλιψης.

Υπολογίζεται ότι περίπου 200 εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν κάποια μορφή ακράτειας, με τα ποσοστά του γυναικείου πλυθησμού ολοένα να αυξάνονται.

Για παράδειγμα, από τα 25 εκατομμύρια ενηλίκων Αμερικανών με ακράτεια ούρων το 75-80% είναι γυναίκες. Περίπου το 24% των γυναικών ηλικίας 18-44 αντιμετωπίζουν θέματα ακράτειας, ενώ το ποσοστό αυξάνεται στα 30% για γυναίκες άνω των 65 ετών.

Παρά τα δεδομένα αυτά, η πάθηση αυτή υποεκτιμάται. Κατά μέσο όρο οι γυναίκες περιμένουν 6,5 χρόνια από τη στιγμή εμφάνισης του προβλήματος μέχρι τη διάγνωση του, δηλαδή την επίσκεψη σε ουρολόγο. Ένας σημαντικός λόγος είναι η ανασφάλεια, η έλλειψη αυτοπεποίθησης, το αίσθημα ντροπής καθώς και η έλλειψη ενημέρωσης, κυρίως όσον αφορά την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος.

Πώς λειτουργεί το ουροποιητικό σύστημα;

Τα ούρα μεταφέρονται από τα νεφρά, μέσω των ουρητήρων, στην ουροδόχο κύστη, όπου και αποθηκεύονται προσωρινά. Η ουροδόχος κύστη υποστηρίζεται από τους μύς του πυελικού εδάφους, που περιβάλλουν την ουρήθρα, η οποία παραμένει κλειστή μέχρι την ανάγκη κένωσης της ουροδόχου κύστης από ούρα, εξασφαλίζοντας έτσι στεγανότητα και αποφυγή διαρροών. Μόλις η ουροδόχος κύστη πληρωθεί με ικανοποιητική ποσότητα ούρων, κατάλληλα ερεθίσματα μεταφέρονται στο κεντρικό νευρικό σύστημα, σηματοδοτώντας την ανάγκη για έναρξη της ούρησης. Μόλις αυτό είναι εφικτό (κατάλληλο περιβάλλον ούρησης), ο εγκέφαλος εξασφαλίζει τη χαλάρωση των μυών του πυελικού εδάφους και τη διάνοιξη της ουρήθρας ,ενώ ακολουθεί η σύσπαση του μυ που περιβάλλει την ουροδόχο κύστη (εξωστήρας), επιτρέποντας την αποβολή των ούρων. Οποιαδήποτε διαταραχή του παραπάνω μηχανισμού αποθήκευσης και αποβολής ούρων μπορεί να οδηγήσει σε ακράτεια.

Ποίοι είναι οι τύποι της ακράτειας;

Οι κυριότεροι τύποι ακράτειας, αναφορικά με τις γυναίκες, είναι:

1. Ακράτεια προσπαθείαςStress ακράτεια

2. Επιτακτική ακράτεια

3. Μεικτού τύπου ακράτεια (συνδυασμός των δυο)

 

1. Ακράτεια προσπαθείας – Stress ακράτεια

Πιο συγκεκριμένα, η ακράτεια προσπαθείας είναι η ακούσια απώλεια ούρων που συμβαίνει κατά την άσκηση, την άρση βάρους, το γέλιο, το βήχα, το φτέρνισμα, τη σεξουαλική επαφή κ.α. Είναι συνήθως αποτέλεσμα της ανεπάρκειας των μυών του πυελικού εδάφους, και κατ’ επέκταση του σφιγκτηριακού μηχανισμού της ουρήθρας, με αποτέλεσμα κάθε αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης να οδηγεί σε απώλεια ούρων.

Παράγοντες κινδύνου για ακράτεια προσπαθείας:

- Ηλικία

- Εγκυμοσύνη/τοκετός

- Εμμηνόπαυση/ Ορμονικοί παράγοντες

- Σωματικό βάρος/Παχυσαρκία

- Πρόπτωση/Δυσλειτουργία πυελικού εδάφους

- Συμπτώματα από το κατώτερο ουροποιητικό σύστημα

- Ιστορικό υστερεκτομής

- Φαρμακευτική αγωγή (ρυθμιστές οιστρογόνων, α-ανταγωνιστές)

2. Επιτακτική ακράτεια

H επιτακτική ακράτεια είναι η ακούσια απώλεια ούρων που συνοδεύεται ή ακολουθεί την έντονη επιθυμία για ούρηση (έπειξη), που δεν μπορει ο ασθενής να αναβάλλει. Η επιθυμία αυτή μπορεί να παρουσιαστεί σε οποιαδήποτε φάση πλήρωσης της ουροδόχου κύστης με ούρα, ανεξαρτήτως του ενδοκυστικού όγκου αυτής. Ο τύπος αυτός της ακράτειας οφείλεται σε ακούσιες συσπάσεις του μυ που περιβάλλει την ουροδόχο κυστη (εξωστήρας).

Αίτια επιτακτικής ακράτειας:

Η επιτακτική ακράτεια μπορεί να οφείλεται σε νευρολογικές παθήσεις, όπως νόσος του πάρκινσον (Parkinson disease), σκλήρηνση κατά πλάκας, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια κ.α. Ωστόσω,μπορεί να μην υπάρχουν σαφή αίτια εμφάνισης (ιδιοπαθής υπερλειτουργικός εξωστήρας)

3. Μεικτού τύπου ακράτεια

Η μεικτού τυπου ακράτεια αποτελεί συνδυασμό της ακράτειας επιτακτικού τύπου και της ακράτειας προσπαθείας. Η ασθενής παρουσιάζει απώλεια ούρων τόσο κατά την αύξηση τις ενδοκοιλιακής πίεσης όσο και κατά μετά από ακούσιες συσπάσεις του εξωστήρα. Στην περίπτωση αυτή η θεραπευτική προσέγγιση εστιάζεται στο προεξάρχων τύπο ακράτειας.

Θεραπεία της ακράτειας:

Η θεραπεία της ακράτειας εξαρτάται από την ακριβή αιτία και τη βαρύτητα του προβλήματος, το ιστορικό και τις προσδοκίες της ασθενούς και περιλαμβάνει από αλλαγές του τρόπου ζωής, φαρμακευτική αγωγή ή χειρουργική αποκατάσταση.

 

1.Θεραπεία Ακράτειας Προσπαθείας – Stress Ακράτειας

  • Θεραπείες συμπεριφοράς:

Η θεραπεία συμπεριφοράς περιλαμβάνει την μείωση τον προσλαμβανόμενων υγρών την μείωση φυσικών διουρητικών ουσιών όπως για παράδειγμα η καφεΐνη. Επίσης, η ασθενής θα πρέπει να επισκέπτεται την τουαλέτα προγραμματισμένα («προγραμματισμένη ούρηση») σε συγκεκριμένα – συχνά χρονικά διαστήματα και όχι μόνο κατά την επιθυμία. Στην πειθαρχία των παραπάνω βοηθάει ιδιαίτερα το «ημερολόγιο ούρησης» όπου καταγράφονται το πόσο τον προσλαμβανόμενων και αποβαλλόμενων υγρών καθώς και τα επεισόδια ακράτειας. Το ημερολόγιο ούρησης αποτελεί δε για τον ουρολόγο σημαντικό εργαλείο διάγνωσης των συμπτωμάτων και της σοβαρότητας της ακράτειας. Τέλος θα πρέπει να αποφεύγονται οι δραστηρίοτητες και οι έντονες ασκήσεις κατά τις οποίες η ασθενής έχει παρατηρήσει έντονη ακράτεια. Είναι λογικό ότι κάποιες ασκήσεις που προκαλούν αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης να επιφέρουν πιο συχνά ακράτεια.

  • Ασκήσεις πυελικού εδάφους / Φυσικοθεραπεία

Πρόκειται για εξειδικευμένες ασκήσεις (Ασκήσεις Kegel) που σκοπό έχουν την ενδυνάμωση των μυών του περινέου. Η βιβλιογραφία υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα τους στην ακράτεια προσπαθείας και μάλιστα είναι ωφέλιμες σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Η αποτελεσματικότητα τους βελτιώνεται αν συνδυαστεί με επίβλεψη από φυσικοθεραπευτή ή νοσηλεύτριας (συνήθως 10-12 συνεδρίες). Μάλιστα, η ηλεκτροδιέγερση καθώς και η βιοανάδραση έχουν συνδυαστεί με τις ασκήσεις πυελικού εδάφους για ακόμη καλύτερα αποτελέσματα σε ορισμένες περιπτώσεις.

  • Χειρουργική θεραπεία
    • Τοποθέτηση Διακολπικής Ταινίες

Η χειρουργική επέμβαση εκλογής για την αποκατάσταση της ακράτειας προσπαθείας είναι η τοποθέτηση κολπικής ταινία χωρίς τάση. Τοποθετείται κάτω από την ουρήθρα με σκοπό την στήριξη (και περιορισμό της κινητικότητας) αυτής κατά την αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης με αποτελέσματα την εγκράτεια χωρίς να προκαλεί απόφραξη κατά την ούρηση. Η τοποθέτηση της ταινίας μπορεί να γίνει είτε δια του προκύστικού χώρου (TVT – Tension-free Vaginal Tape ), μέσω δυο πολύ μικρών οπών στο εφηβαίο, είτε δια του θυρεοειδούς τρήματος (TOT – TransObturator vaginal Tape), δηλαδή δυο πολύ μικρών τομών στην έσω επιφάνεια των μηρών αντίστοιχα. Τα ποσοστά επιτυχίας και των δυο τεχνικών είναι πολύ υψηλά ( >90%), ενώ η διάρκεια της επέμβασης δε ξεπερνά τα 20 λεπτά. Η ασθενής έχει άμεσα ορατά αποτελέσματα εγκράτειας, χωρίς μετεγχειρητικό πόνο και ακαλαίσθητες ουλές.

    • Οπισθοηβική ανάρτηση του κόλπου / επέμβαση κατά Burch

Πρόκειται για επέμβαση που γίνεται διακοιλιακά κατά την οποία ο κόλπος αναρτάται προς τα πάνω με σκοπό τον περιορισμό της κινητικότητας της ουρήθρας κατά την αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης. Πλέον η επέμβαση αυτή μπορεί να γίνει και ρομποτικά. Η ρομποτικά υποβοηθούμενη ουρηθροπηξία κατά Burch αποτελεί μια αποτελεσματική επιλογή σε ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε ταυτόχρονη επέμβαση αποκατάστασης της πρόπτωσης του πυελικού εδάφους (ιεροκολποπηξία) ή σε ασθενείς με ανεπιτυχές προηγηθέν χειρουργείο αποκατάστασης της ακράτειας. Πρόκειται για μια επέμβαση με μικρό χρόνο νοσηλείας, μηδαμινό πόνο, ελάχιστη διεγχειρητική αιμορραγία και άμεση επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες.

    • Ουρηθρική έγχυση διογκωτικών υλικών

Ο σκοπός της τοποθέτησης αυτών των διογκωτικών υλικών στην περιοχή του σφιγκτήρας είναι η βελτίωση της σύγκλισης της ουρήθρας. Η επέμβαση είναι ταχύτατη και ανώδυνη ωστόσο απαιτεί επανάληψη της θεραπείας και γενικά τα ποσοστά επιτυχίας είναι μικρότερα σε σχέση με αυτά της διακολπικής ταινίας.

 

2.Θεραπεία Επιτακτικής Ακράτειας:

Η επιτακτική ακράτεια αντιμετωπίζεται κατά κύριο λόγο με φαρμακευτική αγωγή. Υπάρχει ένα μεγάλο φάσμα φαρμακευτικών σκευασμάτων που επιδρούν σε υποδοχείς (χολινεργικούς ανταγωνιστές/β3-αγωνιστές) στην ουροδόχο κύστη, αναστέλλοντας τις ακούσιες συσπάσεις της ουροδόχου κύστης και κατ’ επέκταση μειώνοντας την επιτακτική ακούσια απώλεια ούρων.

Εναλλακτική επιλογή σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στην φαρμακευτική αγωγή αποτελεί η ενδοκυστική (μέσα στην ουροδόχο κύστη) έγχυση αλλαντικής τοξίνης (το γνωστό BOTOX – Botulinium toxin που χρησιμοποιείται και σε επεμβάσεις αισθητικής), που μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε στην κλινική είτε στο χειρουργείο. Υπό ενδοσκοπική όραση γίνεται έγχυση του φαρμάκου δια βελόνης σε πολλαπλά σημεία της ουροδόχου κύστης, με σκοπό την απευαισθητοποίηση των νευρικών απολήξεων που προκαλούν υπερδραστηριότητα της ουροδόχου κύστης. Απαιτείται επανάληψη των εγχύσεων μετά από 6-8 μήνες.

end faq